De Kerk – zaak van geloof V

Belijdenis
Binnen de gedachtewereld van het denominationalisme is samenwerken op grote schaal mogelijk. Over andere kerkgenootschappen wordt niet geoordeeld maar ze worden aanvaard. Vaak leidt dat tot een soort systeem van zusterkerken, naast elkaar en met elkaar levend in één land, één regio, zonder de werkelijke eenheid te zoeken. (Bijv. NAPARC in de VS en Canada, een samenwerkingsverband van gereformeerde en presbyteriaanse kerken, waar ook de CanRC zich bij hebben aangesloten; en bijv. de ICRC, een wereldwijd samenwerkingsverband).
Hoe zich dat dan verhoudt tot de belijdenis over de kerk? NGB art. 27, 28, 29? HC Zondag 21? Waarin de kerk Gods Woord naspreekt?
In de wereld van het denominationalisme heeft ook de belijdenis een andere betekenis. Het is een document waarmee de eigen identiteit wordt verwoord. Maar het heeft niet meer zo sterk de functie van ‘formulier van eenheid’. Het is veel minder bindend.
Veel presbyteriaanse en gereformeerde kerken in Amerika gaan dan ook anders om met de belijdenisgeschriften. Niet alle. Maar wel heel veel. Ruimer. Voor meer interpretaties vatbaar. Met ook een veel lossere binding. In bijvoorbeeld de OPC (Orthodox Presbyterian Churches, in de VS en Canada) zijn kerkleden en ambtsdragers niet persoonlijk gebonden aan de belijdenisgeschriften, hoewel ze wel door de OPC zijn aanvaard. Ja, en dat geeft ruimte. (Ambtsdragers binden zich wel aan een “system of doctrine”, zoiets als hoofdlijnen van de Westminster Standards).
Het betekent dat daardoor Schriftuurlijke barrières tegen onschriftuurlijk spreken en handelen verzwakken en/of wegvallen. Het betekent dat kerken elkaar minder of zelfs helemaal niet kunnen aanspreken op hun belijdenis.
Wie dat wel doet, wie wel bezwaar maakt tegen denominationalisme, zo toonde ds. Stam in 1978 al aan, die wordt niet serieus genomen. Zó tolerant is het denominationalisme nu ook weer niet. Wie hiertegen waarschuwt, wie zich verzet, wie oordeelt over andere kerkgenootschappen, wie het wil hebben over ware en valse kerk, over kenmerken, over het houden van de belijdenis, die zet zichzelf buiten het gesprek. Die wordt beschuldigt van sektarisme.

Nederland
Zulk denken heeft ook sinds jaar en dag een plaats in de veel Nederlandse kerkgenootschappen. O.a. in de PKN en ook in de GKv.
Om die aantasting van het historisch fundament van de kerken duidelijk te maken neem ik u mee naar 2006 en 2007. In die jaren hield prof. B. Kamphuis lezingen en schreef hij daarna in De Reformatie over de “omgang met de belijdenis in de kerk”. (Eerder al, in 2000, ontvouwde hij zijn gedachten over de omgang met de belijdenis in de bundel “Geloven in zekerheid”). In zijn lezing geeft hij als zijn mening dat we de belijdenisgeschriften allereerst moeten zien als “lofprijzing”. Als antwoorden van de Kerk op Gods evangelie. Dat is de eerste en belangrijkste functie van de belijdenis, meent hij. Zo moeten we ze bezien. In dat licht.
Antwoord van de Kerk. Dat is dus een menselijk antwoord. En ja, niemand zal ontkennen dat de belijdenisgeschriften zijn opgesteld door mensen. Wel, zegt Kamphuis, dat betekent dus dat ze hun beperkingen hebben. Het zijn inderdaad mènselijke antwoorden. Dat menselijke aspect benadrukt hij heel sterk. En ze zijn op een bepaald moment in de geschiedenis tot stand gekomen. In een bepaalde context. Een bepaalde periode van strijd. Tegen de achtergrond van die tijd. Door de mensen van die tijd. Als we kijken naar de belijdenisgeschriften, dan moeten we dat voor ogen houden: lofprijzing, menselijk antwoord, in een bepaalde context. En dus beperkt.
En die context is nu bepálend voor de uitleg en toepassing van de ìnhoud! De belijdenisgeschriften, zo hebben de kerken altijd geleerd, moeten gelezen en uitgelegd worden in het licht van de Bíjbel. Overeenkomstig de leer van de Schrift die nagesproken wordt. Dàn gaan we goed met de belijdenis om. En dat is een heel andere benadering.
Die benadering wordt in het denominationalisme losgelaten.
                                                                                                           (wordt vervolgd)