Geroepen tot saamhorigheid I

Geroepen tot saamhorigheid I

We leven in een “netwerktijd”. Wat wordt daarmee bedoeld?
Een netwerk bestaat uit mensen die regelmatig contact met elkaar hebben. Dat contact hebben ze omdat ze gemeenschappelijke belangen hebben. Of dezelfde interesses. Meestal zijn netwerken informeel. In de basis gaat het om onderling met elkaar verbonden personen. Individuen. Of groepjes individuen. Er worden geen organisaties of formele instituties opgericht. De deelnemers zijn vrijblijvend met elkaar verbonden.

Dat past helemaal bij onze tijd waarin je steeds meer een afkeer kunt opmerken van officiële organisaties met vaste regels en afspraken. Je moet je door allerlei vormen van organisatie niet vast laten leggen. En vooral niet door voorschriften en reglementen. Dat zou niet meer werken in de maatschappij. Het gaat om het verbinden van mènsen.

Als je dat zo overdenkt dan is duidelijk dat netwerken als manier van samenwerken en samenleven erg individualistisch is. En nogal vrijblijvend. Het gaat over het hebben van contacten buiten georganiseerde verbanden. Er omheen en er overheen. Nee, we zeggen niet dat het netwerken, als werkwoord, een nutteloze bezigheid is. Het leggen en onderhouden van allerlei persoonlijke contacten kan heel zinvol zijn. We hebben het zelf ervaren in sollicitatie-procedures en vrijwilligerswerk buiten de kerk.

Maar netwerken als basis voor het samenleven? Je zou kunnen zeggen: het niet meer werken met vaste structuren? Dat is een heel postmoderne gedachte. (Het postmodernisme is een geestelijke stroming, een filosofie, die o.a. gelooft dat er geen vaste waarheden zijn. Het postmodernisme is de overheersende stroming van onze tijd.)

Als zulk denken, of het onbewust er in mee gaan, als overheersende manier van omgaan met elkaar zichtbaar wordt, ja, dan kun je spreken over leven in een netwerktijd.

Kerken
De vraag komt dan op hoe dat in de kerkelijke wereld werkt. Tegenwoordig kun je vaak lezen dat het “oude kerkmodel” zijn langste tijd heeft gehad. We moeten af van vaste structuren. We moeten inderdaad naar netwerk-kerken. In overeenstemming met onze tijd. Anders spreekt de kerk de mensen niet meer aan. Alles moet losser, persoonlijker, vrijer. Geen instituties maar losse verbanden. Waar je in kunt stappen maar ook weer uit kunt stappen. Open en flexibel.

In De Gereformeerde Kerken worden deze gedachten gelukkig niet aangehangen. We kennen geïnstitueerde gemeenten. Met ambtsdragers. Kerkenraden. Met gemeenten die zich aan elkaar hebben verbonden in een kerkverband. Met een kerkorde. Alles gefundeerd op Bijbelse gegevens.
Maar de kerk van Christus moet wel voortdurend op haar hoede zijn. De “geesten van de tijd” kunnen zomaar ook de kerk binnendringen. Kerkleden beïnvloeden. Daar zijn in de geschiedenis van Gods kerk genoeg voorbeelden van. Vaak komen invloeden heel ongemerkt, sluipend en met heel kleine stapjes binnen. En dan kan het gemakkelijk gebeuren dat we de juiste kennis en het juiste zicht, vanuit Schrift en Belijdenis, uit het oog verliezen.

In dat kader willen we in een aantal artikelen aandacht vragen voor het gereformeerde kerkverband. De gereformeerde manier van samenleven. Waar is het kerkverband op gebaseerd? Waardoor wordt het gekenmerkt? Is het principieel of alleen maar praktisch? Wat is de waarde en de betekenis van het kerkverband? Hoe moeten we daarmee omgaan?

Fundament
Dan is het allereerst goed om na te gaan waarop het hebben van een kerkverband is gefundeerd. Het is niet zomaar een idee. Het is niet opgezet omdat het praktisch is of handig om wat dingen als kerken samen te doen. Of omdat we menen dat we ongeveer gelijk denken over geloven.
Nee, dat de gemeenten van Christus samen een verband vormen is echt Schriftuurlijk. In de Bijbel worden de kerken daartoe geróepen. Vandaar ook het opschrift boven deze artikelen: “Geroepen tot saamhorigheid”. Saamhorigheid: het besef vast aan elkaar verbonden te zijn. Daartoe roept de Schrift ons op. Niet vrijblijvend. Maar naar de wil van de Heer van de kerk.

Gemeenten van Christus mogen niet op zichzelf blijven staan. De Heere roept ze tot gemeenschap met al die andere gemeenten. Met heel Zijn kerk.
Art. 28 NGB heeft zo ook niet alleen betekenis voor de gelovigen maar ook voor de gemeenten.
Christus vraagt die gemeenschap.
En dan hebben Zijn gemeenten gehoorzaam aan die roep te beantwoorden. Heel eenvoudig. Dat is het fundament onder het kerkverband.

Schriftuurlijk
Het woord “kerkverband” vinden we in de Bijbel niet. Maar de záák wel. Meerdere Schriftplaatsen geven dat aan. In het vervolg willen we enkele van die Schriftgedeelten naar voren halen. [1]

(Wordt vervolgd)

[1] Voor deze artikelen hebben we o.a. geraadpleegd J. Kamphuis, Verkenningen III, hoofdstuk IV, pag. 59-130, Oosterbaan & Le Cointre, 1966. Zeer goed bruikbaar en de moeite waard om tweedehands aan te schaffen.