Eén kerkverband en toch zelfstandige plaatselijke kerken. Dat lijkt wel eens tegenstrijdig. Maar dat is het niet. In het vorige artikel zagen we de eenheid van die ene wereldwijde kerk. Maar die algemene, die katholieke kerk wordt door de Heere Christus pláátselijk geroepen en bijeen gebracht. Dat wordt zichtbaar in het werk van de apostelen. Zoals ons dat in de Schrift wordt verteld. De apostelen institueren op allerlei plaatsen zelfstandige gemeenten. Op dat ene fundament, Christus.
Institueren
In de Bijbel vinden we meerdere aanwijzingen voor dat institueren van plaatselijke gemeenten. Institueren, dat is een wat formeel woord voor “instellen”. En in kerkelijk verband hebben we het dan over het instellen van de ambten. Van de bijzondere ambten, ouderlingen en diakenen. Instelling van de ambten betekent dat op de plaats waar dat gebeurt voortaan een zelfstandige gemeente van Christus is.
In Hand. 14 : 23 lezen we over dat instituerende werk van Paulus en Barnabas: “En toen zij in elke gemeente door het opsteken van de handen voor hen ouderlingen gekozen hadden en onder vasten gebeden hadden, droegen zij hen op aan de Heere, in Wie zij nu geloofden.” Zo, door het aanstellen van ouderlingen, stellen Paulus en Barnabas gemeenten in, in Derbe, Lystre, Ikonium en Antiochië. In elke gemeente.
Rechtstreeks
In Ef. 4: 11 en 12 wordt dat bevestigd. In alle gemeenten van Christus zijn bijzondere ambtsdragers. Geroepen door Christus, door de Heer van de Kerk. Nee, in het Nieuwe Verbond niet meer rechtstreeks, zoals de Heere Jezus Zijn apostelen riep. Nu gebruikt Christus daarvoor de dienst van mensen. Zo spreken we dat ook uit in het Formulier voor de bevestiging van ouderlingen en diakenen.
De apostelen mogen beginnen met dat instellen van de ambten. Met het institueren van de gemeenten. In de Naam van Christus. Daarna nemen ambtsdragers dat over. Door het organiseren van verkiezingen. In de gemeente. Eigenlijk maakt het niet zoveel uit of dat plaatsvindt door te stemmen of op een andere manier. Loten zou ook kunnen. Maar: in de vergadering van de gemeente. Niet in de vergadering van de classis. Of van de Generale Synode. Het instellen van de ambten gebeurt, met hulp van de gemeente, rechtstreeks. En dat is belangrijk. De apostelen zorgen niet eerst voor een overkoepelende raad, of voor een bisschop, of voor een regionale aansturende vergadering. Nee, ambtsdragers worden aangesteld rechtstreeks door en onder Christus. Christus regeert elk van Zijn gemeenten. En Hij wil daarvoor mensen gebruiken. Ambtsdragers die Hij verkiest. En daar komt niets tussen.
Verantwoording
Regeren over de gemeente, rechtstreeks onder Christus ….. Als je daar over nadenkt mag je best stil worden. Wònderlijk! En genádig! Als we dat beseffen, dat de Heere Christus heel gewone mensen roept om Hem in het bijzonder ambt te dienen, dan mogen we best eens stil worden. En daar met ontzag over nadenken. Dan mogen we er ook goed over nadenken dat predikanten, ouderlingen en diakenen Christus dienen. Hem gehoorzamen. Zijn Woord brengen. Alles op het fundament van de apostelen.
Heel gewone mensen mogen nu dienen in één van die bijzondere ambten die Christus geeft om Zijn kerken in stand te houden. Ambtsdragers zijn dan ook voor heel hun werk verantwoording schuldig aan Hem die hen riep. Juist in de eerste plaats naar de Heere Christus. Niet allereerst naar de gemeente. Christus’ kerk is geen democratie. Niet allereerst naar het kerkverband. De kerken zijn geen centraal geleide organisatie met plaatselijke afdelingen. Niet aan een of andere grote kerk in de regio.
Voor de regering van de gemeente is Christus Zelf het Hoofd. Niets en niemand anders is “de baas” over de plaatselijke kerk.
Ambtsdragers moeten en mogen de gemeente voorgaan in het tonen van het beeld van Christus. Zelf schenkt Christus daarvoor door Zijn Geest ook de nodige gaven. En dat doet Hij op iedere plaats waar Hij Zijn gemeente roept en bijeen brengt.
Confederatie
Dat betekent dus heel eenvoudig dat iedere gemeente zelfstandig is. Dat er geen organisaties boven de kerkenraad staan.
En dan toch een stevig kerkverband? Met meerdere vergaderingen? Met een duidelijke kerkorde?
Ja. Dat is de wijsheid van de Heere. We hebben gezien dat Hij die zelfstàndige gemeenten roept tot sáámhorigheid. Om elkaar te helpen. Te bevestigen. Te ondersteunen.
Niet gedwongen. Maar ook niet vrijblijvend. De kerken vormen vrijwillig een verband omdat ze zich daartoe geroepen weten door Christus. Omdat ze weten en geloven in Christus één te zijn.
De kerken hebben zich dan ook verenigd in de vorm van een confederatie. Dat woord betekent zoveel als samen vrijwillig verbonden zijn. Een Bijbels woord voor confederatie is verbond.
Samen – geroepen tot saamhorigheid op het fundament van de apostelen.
Vrijwillig – niet gedwongen door menselijke redeneringen, overwegingen, aantrekkelijkheid of macht, maar alleen om gelovig Christus te volgen.
Verbonden – één in Christus, op grond van Zijn offer aan het kruis.
Verhouding
Wat betekent dat nu, dat de kerken een verbond, een confederatie met elkaar zijn aangegaan? En hoe zit het dan met het gezag van meerdere vergaderingen? Botsen zelfstandigheid en confederatie niet met elkaar?
(wordt vervolgd)