Het kan dus zomaar gebeuren dat onze woorden niet aangenaam zijn. Dat we door allerlei oorzaken niet meer gericht zijn op het behoud van onze naaste. Van onze broeder en zuster. Dat we elkaar in de gemeente niet meer bouwen. Dat we betrokken raken in een conflict.
Goed zien
We zouden nog terug komen op de vraag hoe dat nu kan, dat een verschil van mening, van inzicht, van omgaan met, ontaardt in een echt conflict. Het is goed om te beseffen dat het bij onszelf begint. Dat we door onze zonde, door onze onvolmaaktheid, door ons gebrekkig functioneren het juiste zicht op elkaar kwijt raken. Dat we niet meer goed zien en onvoldoende in rekening brengen dat we samen één zijn in Christus. Dat we de praktijk van dat samen één zijn, ongewild en onbewust, maar toch, hier en daar kwijtraken. En dan toch betrokken raken, of zelfs de aanstichter worden van een echt conflict. Met veel verdriet. Met woede. Met soms afstoting van elkaar. Met verlies van de bereidheid om het conflict echt op te lossen.
Oorzaken
In de kerk kunnen veel oorzaken van conflicten zijn. Kleine gebeurtenissen of uitspraken of een bepaalde houding naar elkaar vormen vaak de aanleiding. Maar daaronder liggen heel vaak diepere oorzaken. Door ons niet altijd zo beleefd. Allerlei deskundigen hebben dit concreet gemaakt en vele mogelijke oorzaken op een rij gezet. Daaruit hebben we de volgende gedistilleerd, in willekeurige volgorde (het gaat om conflicten in de kerk):
- gebrek aan kennis van geloofsinhoud (Schrift, belijdenis);
- gebrek aan kennis van de kerkhistorie;
- gebrek aan kennis van de kerkregering (niet weten hoe het hoort);
- gebrek aan onderscheidingsvermogen (insluipen van verkeerde leer en/of leefgewoonten);
- gebrek aan antithese: wereldgelijkvormigheid in denken en handelen, in het aannemen van waarden en normen;
- ontevredenheid;
- onopgeloste spanningen;
- gevoelens van onrecht;
- andere verwachtingen in het kerkelijk leven;
- persoonlijkheidskenmerken: hoogmoed, zucht naar macht, eigenwijsheid, egoïsme, koppigheid, bemoeizucht, eerzucht ……..
Ze zouden nog wel aangevuld kunnen worden. Wie is er, als zondig mens, helemaal vreemd aan?
Als we ons van deze dingen bewust zijn kan het niet anders of we gaan eerst naar onszelf kijken als het verkeerd gaat. Onszelf beproeven. Ligt het aan mij? Heb ik een te kort lontje? Heb ik te weinig kennis? Zie ik het misschien verkeerd? Waarom ben ik ontevreden? Is mij onrecht aangedaan? Ben ik te koppig? Ben ik terecht boos over wat mij wordt aangedaan?
Nee, we zeggen niet dat ieder conflict opgelost is als we ons bewust zijn van zaken waarin we tekort schieten. Bovendien kent een conflict altijd tenminste twee partijen. Maar zulk zelfonderzoek kan wel meehelpen een conflict te voorkomen of op te lossen.
Dat vraagt veel van ons. Jezelf eerlijk beproeven is voor ons niet gemakkelijk. Daar hebben we de hulp van de Heilige Geest voor nodig. Daar hebben we oprecht gebed voor nodig. Verootmoediging voor de HEERE.
Waar twee kijven …..?
U kent wel het bekende gezegde “waar er twee kijven hebben twee schuld”. Daar moeten we voorzichtig mee zijn. Dat blijkt in de praktijk vaak niet waar te zijn! Dat zegt de Bijbel ook niet. Het kan best zijn dat een broeder of zuster een ander onrecht aandoet. Zonder dat die ander daarvoor aanleiding geeft. (Trouwens, er is toch nooit aanleiding voor het doen van onrecht? Toch komt het helaas veel voor.) En dan wordt het moeilijk. Dan kan er ook een harde reactie komen. “Een broeder wie onrecht is aangedaan, is erger dan een sterke stad, en ruzies zijn als een grendel van een vesting.”(Spreuken 18: 19). En waar is dan het einde? Krijgt de liefde dan nog een kans?
Negatieve gevoelens
Als het gaat over oorzaken van conflicten in de kerk willen we graag wijlen prof. dr. W. van ’t Spijker aan het woord laten. Hij schreef over conflicten in de kerk een heel leerzaam boekje.[i]
Daaruit een naar onze mening belangrijk citaat:
“Voor ons besef spelen de dingen in de gemeente zich af voor ons eigen oog. We kijken naar de mensen, naar de broeders en zusters, soms met gemengde gevoelens, soms met vreugde: de verhouding is goed, broederlijk, liefdevol. Anderen zien we niet met hetzelfde oog. We kennen hen nauwelijks, er is sprake van een veilige afstand. Maar wat gebeurt er wanneer we met negatieve gevoelens kijken naar hen die we in de gemeente ontmoeten? En wat is er aan de hand wanneer we een zaak hebben tegen de broeder of zuster? Het bezorgt ons spanning. We verkeren in een conflictsituatie. We doen alsof Christus er niet is in Zijn gemeente, terwijl Hij haar nog wel met Zijn eigen bloed heeft verworven. Aan het kruis heeft Hij de basis gelegd voor de vergeving der zonden. En in Zijn aanwezigheid kan in de gemeente de vergevingsgezindheid een werkelijkheid zijn. Christus Zelf is de getrouwe Getuige. In Zijn gemeenschap overwint de liefde en kan zij getoond worden doordat we elkaar vergeven. In Zijn Naam en door Zijn kracht geschiedt het wonder dat mensen elkaar de hand reiken. Het kan ook niet anders dan op Zijn gezag.”
Nieuw leven
Een ander citaat:
“Daarmee is onmiddellijk ook de eis van de liefde gesteld. Zij wordt in de heilige Schrift verbonden met het nieuwe leven. Daarin gaat het om geloof en hoop. Maar vooral de liefde is noodzakelijk. Haar aanwezigheid is voorwaarde voor de waarachtigheid van het nieuwe leven. Vooral de apostel Johannes heeft daarop de nadruk gelegd. Hieraan weten we dat we overgegaan zijn van de dood in het leven dat we de broeders liefhebben. En we kunnen God alleen liefhebben omdat Hij ons eerst heeft liefgehad. Uit deze prioriteit van de goddelijke liefde jegens ons, vloeit onze liefde voort voor de broeders en zusters van de gemeente. We beseffen dit misschien wel veel te weinig. En in ieder geval beleven we het op een al te laag niveau. Daardoor zal het ook komen dat we niet op een goede manier over conflicten en spanningen heen komen.”
De mogelijk allerdiepste oorzaak: onvoldoende zicht op Christus en Zijn werk. Op Zijn liefde voor ons. En daardoor onvoldoende zicht op de praktische uitwerking van ons geloof, waartoe we geroepen zijn.
In een volgend artikel willen we een aantal aandachtspunten geven die belangrijk zijn voor het oplossen van conflicten.
(wordt vervolgd)
[i] Uit “Conflictstof binnen de gemeente en de weg van het evangelie” – dr. W. van ‘t Spijker – Conflicten en de eenheid van de kerk – Artiosreeks, Heerenveen, Groen, 2012. Het boekje is nog te koop.