Over het gezag van de Schrift
Hermeneutiek
Hermeneutiek is uitlegkunde. Welke methoden en welke regels gebruiken we voor de uitleg van de Schrift? We lazen daarover wat teksten uit het oude boek Schriftbeginselen ter Schriftverklaring van prof. S. Greijdanus. Oud maar wel de basis onder tientallen jaren van gereformeerde, Bijbelse uitleg. Gereformeerde, Bijbelse hermeneutiek.
“De verklaring der Heilige Schrift moet objectief zijn. Hiermee wordt bedoeld, dat de verklaring der Heilige Schrift de zin van het daarin door God geopenbaarde zuiver en vol moet ontwikkelen, d.w.z. het daarin geschrevene, medegedeelde, geopenbaarde, naar de bedoeling Gods moet uitleggen, zodat de gedachte Gods, er in uitgedrukt, aan het licht gebracht en voor gesteld wordt, gelijk die Godsgedachte in zichzelf is, onverwrongen, onverkort, volledig, juist.”
“Negatief wordt daarmee gezegd, dat de Schriftverklaarder geen eigen gedachten en voorstellingen, noch eigen subject en denken, in het uit te leggen deel der Heilige Schrift mag indragen, noch de zin der Schrift en van haar openbaring daardoor mag laten bepalen. Hij mag noch bewust, noch onbewust, eigen meningen, opvattingen, begeerten, aandoeningen zijn Schriftuitlegging laten overheersen, om die in wat hij van de Heilige Schrift uitlegt, in te leggen, en daarna als ook een deel van Godsopenbaring voor te stellen.”
“Men mag de Heilige Schrift niet bezien door het gekleurde glas van eigen systeem, noch door dat van de tijdgeest of van de meningen binnen deze of die kleinere of grotere kring. En men mag haar niet verklaren naar de eis van dat systeem, of die tijdgeest, of die kring. Zij moet bezien worden in haar eigen licht, en uitgelegd naar de eis, die zij zelf aangeeft, en voorgesteld in haar inhoud, naar zij zelf die voorstelling aanbiedt.”
“Wat buiten de Heilige Schrift, in andere geschriften, gezegd wordt, door vondsten bij opgravingen aan het licht komt, door „de wetenschap” beweerd wordt, moge secundaire beteekenis hebben, en hulpdienst kunnen bieden, tot het rechte verstaan van wat de Heilige Schrift bevat, maar hogere waarde in deze heeft het niet. Het kan niet over de waarheid en waarde van de Heilige Schrift met wat zij zegt, beslissen en uitsluitsel geven. Het staat ter bepaling van de Schriftinhoud en zijn waarheid en waarde niet boven de Heilige Schrift, noch met haar gelijk en op dezelfde lijn, maar beneden haar.”
Ja, een paar citaten in ouderwets Nederlands. Maar wel de moeite waard om eens goed te lezen en te overwegen, menen we. De citaten zeggen eigenlijk alles: mens, blijf van Gods Woord af! Laat het staan zoals het staat. Leg het uit zoals het er staat. Ga de Bijbel niet uitleggen volgens wetenschappelijke inzichten of volgens de tijdgeest.
Nieuwe hermeneutiek
Sinds lange tijd is er een zogenaamde ‘nieuwe hermeneutiek’. Kenmerkend voor die uitlegkunde is o.a. dat de wetenschap voorrang heeft boven het eenvoudig aanvaarden van wat er in de Bijbel staat. In tegenstelling dus met het gewoon, eenvoudig en gelovig aanvaarden van wat de Heilige Geest liet opschrijven.
Een tweede kenmerk is dat Bijbelse teksten en gebeurtenissen tijdgebonden moeten worden uitgelegd en gebonden aan de gewoonten van de Bijbelse tijd die we nu niet meer kennen.
Ook leert de nieuwe hermeneutiek dat het Evangelie ‘in rapport’ gebracht moet worden met onze eigen tijd.
We gaan alle drie genoemde zaken bij langs.
Wetenschap
Vanuit de wetenschap is en wordt het Goddelijk gezag van het profetische Woord voortdurend ontkend. De wetenschap gaat uit van waarneembare feiten en van processen die met ons verstand en gestructureerd onderzoek verklaard kunnen worden. Vanuit dat kader(we zeggen het kort, er zou meer over te zeggen zijn) wordt dan de Bijbel uitgelegd. Het geloof in de schepping van hemel en aarde en de vele wonderen die in de Bijbel beschreven worden, is dan ondenkbaar. En dan blijft er niet veel over. De boodschap van de verlossing in Christus verdwijnt dan ook. De Bijbel wordt dan een boek met goede voorbeelden om menselijk te leven. De Heere Jezus wordt iemand om na te volgen omdat hij een goed mens was. O.a. in de tijd van de Afscheiding speelde dit. Ook in de kerk.
Soms worden er pogingen gedaan om wetenschap en geloof met elkaar in overeenstemming te brengen. Bijv. als het gaat over de evolutietheorie. Dan wordt gesteld, met hulp van allerlelie theorieën, dat God de evolutie wellicht gebruikt heeft om de aarde te scheppen. Dan is het scheppingsverhaal in de Bijbel geen werkelijke geschiedenis maar een manier om de wording, de evolutie van hemel en aarde te beschrijven. (Theïstische evolutie). We hopen daar nog op terug te komen.
Ja, de wetenschap kan wel díenen om de Bijbel beter te begrijpen. Door allerlei opgravingen bijv. wordt steeds meer bekend over het leven in de Bijbelse tijd. Ook over de Bijbelse talen wordt langzamerhand steeds meer bekend. Zo kan de wetenschap de uitleg van de Schrift dienen. Maar ze mag nooit heersen.
Tijdgebonden
In de Bijbel vinden we het evangelie van onze verlossing. Gods machtige beloften. Maar ook hoe de HEERE wil dat we voor Hem leven. De Bijbel leert ons alles over het verbond, het kader, het verband, waarin de Heere met ons wil omgaan, met de twee zijden van een verbond, belofte en eis. Daar horen bij de geboden van de HEERE voor ons leven als verloste mensen in het verbond. Universele regels, voor alle mensen van alle tijden. Maar de nieuwe hermeneutiek verklaar heel veel van die geboden voor tijdgebonden. Ze hadden gelding voor de gelovigen in de tijd waarin ze werden opgeschreven. Maar wij zijn nu zoveel eeuwen verder. De inzichten en gewoonten zijn veranderd. Wat we lezen in de Bijbel was voor toen misschien goed en juist maar wij zijn daar in onze tijd niet meer aan gebonden. De hele zaak van de verhouding tussen man en vrouw zoals die in de Bijbel wordt beschreven geldt nu niet meer. Het huwelijk als levenslang verbond tussen man een vrouw heeft zijn tijd gehad. Wat de Schrift daarover zegt mag en moet nu anders uitgelegd en toegepast worden. Kijk maar naar de discussies over homohuwelijk, genderproblematiek en experimenten met embryo’s.
Ander zogenaamde tijdgebonden geboden zijn die over de verschillende positie van man en vrouw in de kerk. Het gevolg van die uitleg zien we in de aanvaarding van vrouwelijke ambtsdragers. Ook in de kerken waar we tot voor kort lid van waren.
Gewoon Schriftkritiek. Waardoor de boodschap van het Evangelie wordt geraakt en uitgehold. Als die tijdgebondenheid geldt voor Gods geboden, als we niet meer echt kunnen geloven wat er staat, hoe zit het dan met de boodschap van verzoening in Christus? Is die dan wel geloofwaardig? (Ook daar hopen we later in ander verband nog iets over te zeggen).
(wordt vervolgd)