Katholiciteit versus pluriformiteit 4

Geen eenheid in de waarheid
Welke kerkelijke ontwikkelingen en vormen staan dan op gespannen voet met de katholiciteit van de kerk, ook al wordt door de betrokkenen soms wel de term katholiciteit gebruikt?

Secten, valse kerk, valse oecumene: valse leer
Er zijn secten namelijk kerken of groeperingen, die zich kerk noemen en misschien zelfs internationale banden hebben, maar die toch niet voldoen aan de kernmerken van de ware kerk. Daaronder zijn begrepen wat art. 29 NGB enerzijds sectennoemt en anderzijds valse kerk. Bij grootschalige verbanden van dergelijke groeperingen of kerken spreken we van “valse oecumene”.

De Rooms Katholie Kerk is wel verspreid over heel de wereld, kent eenheid en is gebonden aan een leer, maar mist de katholiciteit naar de Schrift. Daarvoor zijn twee redenen: ten eerste is de Rooms Katholieke Kerk niet één in Christus maar één in de Paus, aan wie een bovenschriftuurlijke positie wordt toegekend. Verder is de roomse leer in meerdere delen niet overeenkomstig met de waarheid van Gods Woord. Daarom is er wel eenheid, maar geen eenheid in de waarheid, zoals de Schriftuurlijke katholiciteit die kent.

Gereformeerde pluriformiteit: verkeerde vorm van eenheid.
Met name sinds de Afscheiding in 1834 zijn er kerkverbanden die dezelfde gereformeerde geloofsbelijdenis hebben zonder openlijke schriftkritiek. Wel zijn er onderlinge verschillen, maar men weigert deze te boven te komen bij het zoeken naar ware eenheid. Ondanks het ontbreken van ware eenheid, en het nalaten van de nodige inhoudelijke toenadering, staan deze kerken ervoor open om allerlei zaken gezamenlijk te delen zoals kanselruil, evangelisatie, conferenties. Daarmee komt men in strijd met de opdracht die Christus ons in Zijn Woord laat weten over de door Hem zo vurig begeerde volmaakte eenheid.

Als voorbeeld voor samenwerking over kerkmuren heen, noemen we de zogenaamde “Gereformeerde Gezindte” in Nederland*. Aan prof dr. S. Greijdanus is in 1948 de vraag voorgelegd of je mag samenwerken met gelovigen van andere kerken, zoals bij het bedrijven van gereformeerde politiek. Zijn antwoord daarop was dat dit niet kan, als je het kerkvraagstuk niet eerst aan de orde brengt. Het gaat immers primair om gehoorzaamheid aan Christus. Als je over de noodzaak van kerkelijk eenheid zwijgt en gewoon samenwerkt zonder de eis van de Heere ook aan de ander voor te houden, verzaak je de opdracht die je als gelovige namens Christus hebt.

De meest vergaande vorm van verkeerde vorm van eenheid is het aangaan van binnenlandse zusterkerkrelaties zonder kerkverbandelijke eenheid of het erkennen van meerdere buitenlandse zusterkerken in hetzelfde land. Dit wordt met name in The Canadian Reformed Churches gezien**. In een zogenaamde “ecclesiastical fellowship” is het toegestaan de preekstoel en het avondmaal te delen, zonder de vereiste volmaakte eenheid in dezelfde regio. Daarnaast is het delen van de preekstoel en het Avondmaal – onder bepaalde voorwaarden – zelfs toegestaan zonder het bestaan van een formele kerkelijke relatie.

Als gevolg van de aanvaarding van pluriformiteit is er gemakkelijk een nietschriftuurlijke  tolerantie voor kerkelijke praktijken die niet in overeenstemming zijn met de gereformeerde leer, zoals een open Avondmaal en het ontbreken van binding aan de gereformeerde belijdenis.

Presbyteriaanse pluriformiteit (denominationalisme):
Presbyteriaanse kerken laten een verkeerde vorm van “eenheid” zien op basis van verkeerde leer. Op grond van een interpretatie de Westminster Standards leidt dat het tot het naast elkaar blijven bestaan van kerken. Deze kerken onderscheiden een  zgn. onzichtbare kerk van de zichtbare kerk en aanvaarden meer en mindere zuivere kerken als kerken van Christus.  Zo worden ook kerkelijke groeperingen als baptisten door hen nog beschouwd als ware kerk.

Daarbij komt dat zij in kerkelijk samenleven en kerkelijke contacten geen binding aan de belijdenis van de kerk vereisen. Daardoor is er een onzuivere eenheid – namelijk een eenheid niet uitsluitend met ware kerken, terwijl die eenheid niet een ware gemeenschap der heiligen is. Bovendien staat bij hen de waarheid zelf onder spanning, als elk lid van “een” evangelische kerk aan het avondmaal mag en er geen binding is aan de belijdenis

Schismatieke kerk: ontbreken van eenheid
Er zijn ook kerken die zuiver in de leer zijn, maar toch geen oecumenisch willen tonen. 
Ze blijven op zichzelf en luisteren niet naar de roepstem van Christus om eenheid te zoeken en gemeenschap te oefenen. We noemen deze kerken  schismatieke kerken.

Vanaf de Vereniging van 1892 in Nederland is de Christelijk Gereformeerde Kerk (CGK) lange tijd zo getypeerd in de Gereformeerde Kerken (GK) omdat CGK weigerden ware eenheid te onderhouden met de GK als ware kerken. Dat was destijds ook de opinie in de GKv na 1944 die vanaf die tijd tot aan 1990 (Synode Leeuwarden) hebben geprobeerd om met CGK tot eenheid te komen, maar wat steeds is afgewezen.
Als schismatieke kerken alsnog contact zoeken met andere ware kerken in hun regio kunnen ze alsnog onderdeel worden van de wereldwijde ware katholieke kerk.

Onze opdracht
Een kerk die de waarheid van Gods Woord daadwerkelijk handhaaft en eenheid in de waarheid zoekt en blijft zoeken, is een ware katholieke kerk, zelfs als deze kerk erg klein is en veracht wordt. Denk aan Luther. Het komt er dan wel op aan om niet het alleenstaan, het isolement, te begeren maar te blijven appelleren bij andere kerkverbanden die net als zij Gods Woord daadwerkelijk handhaven. Geve de Heere dan Zijn zegen over zulk getuigenis. 

Om ware kerk van Christus te zijn die tot de ene katholieke apostolische kerk behoort, is naar de regel van de Heilige Schrift nodig dat deze kerk voldoet aan de kenmerken van de ware kerk (art. 29 NGB) en voorzover mogelijk vergaande gemeenschap beoefent met andere kerken die ook voldoen aan deze kenmerken in dezelfde regio en daarbuiten. Deze gemeenschap houdt binnen dezelfde regio in het delen van eenzelfde kerkverband; en daarbuiten het hanteren van een buitenlandse zusterkerkrelatie. Daarbij ziet men doorlopend op zichzelf toe of de waarheid en de eenheid zuiver blijft bewaard en beoefend in eigen gemeente en kerkverband. Ook ziet men als kerkverband doorlopend toe op het kerkverband van de zusterkerken.

Laten we zo als leden onze eigen kerkkeuze aan Schrift en belijdenis toetsten en tegelijk ook het handelen van de kerk waarvan we lid zijn. Met als doel de Heere te volgen als onze enige goede Herder. Hij gaf Zijn leven voor ons, Hij kocht ons en maakte ons tot Zijn eigendom.

Laten we Hem volgen, waar Hij ook gaat. En zo gemeenschap met Hem hebben en met allen die Hem volgen. En werken aan een onderlinge gemeenschap die naar Zijn wens volmaakt is. 

                                                                                                                                                                                                                    (einde)

*   zie: https://www.bouwen-en-bewaren.nl/?s=weg+gereformeerde+oecumene

** zie: https://www.bouwen-en-bewaren.nl/?s=canrc+pluriformiteit