Dopers of gereformeerd 3

Om de aanduiding ‘dopers’ op waarde te kunnen schatten is het goed om te zien hoe en in welke situaties die aanduiding werd en wordt gebruikt in onze kerken. Dan beginnen we bij de tijd voor de Vrijmaking van 2003.

Afval
We waren toen allemaal nog gereformeerd vrijgemaakt. In de jaren negentig. Die jaren kenmerkten zich door toenemende afval. ^[i] Er was sprake van groeiende invloed van de zogenaamde nieuwe hermeneutiek (een vorm van uitleg van de Bijbel waarin o.a. veel Bijbelgedeelten tijdgebonden worden verklaard). Er kwam langzamerhand maar gestadig een andere prediking waarbij de nadruk steeds meer kwam te liggen op de gevoelens van de hoorder i.p.v. het ‘zo zegt de HEERE’. Een andere visie op de positie van de vrouw in de kerk kreeg de overhand. En ook een nieuwe en ruimere visie op huwelijk en echtscheiding. Het sabbatsgebod werd als zodanig vervallen verklaard. Schriftkritiek werd steeds meer getolereerd (Genesis 1-3, wonderen in het Oude Testament). Er was sprake van zeer sterk groeiende interkerkelijkheid. En een toewending naar de Nederlands Gereformeerde Kerken zonder dat daar enige sprake was van bekering van de zonden uit de jaren zestig. De belijdenisgeschriften werden minder gezien als formulieren van eenheid en naspreken van Gods Woord maar meer als waardevolle historische geschriften. Er werd een enorm aantal gezangen ingevoerd in de kerken waarvan vele de toets van de Schriftuurlijke kritiek niet konden doorstaan. Kerkverband en kerkorde werden op punten minder belangrijk geacht. Ach, zo is er nog wel meer te noemen. De afval was breed en diep en werd vastgelegd in tal van kerkelijke besluiten. Uiteindelijk leidde dat tot de Vrijmaking van 2003.
Velen onder ons hebben aan die periode nog sterke en verdrietige herinneringen.

Strijd
Die periode van onze kerkgeschiedenis was dan ook een tijd van strijd. Een tijd van heel veel waarschuwen tegen de afval. O.a. door de bladen Reformanda en Nader Bekeken. Er werden brochures gepubliceerd, voorlichtingsavonden belegd, en vooral op alle niveaus heel veel bezwaarschriften ingediend. Voorzien van en gegrond op Schriftuurlijke en confessionele (uit de belijdenis genomen) gronden. Velen spraken hun zorgen en moeiten uit.
Helaas werd op veel van die bezwaren niet echt ingegaan. Schriftuurlijke argumenten werden niet echt bestreden. Er werden andere meningen tegenover gezet. Helemaal naar de opkomende geest van de tijd, postmodern. Op kerkelijke vergaderingen telden de meeste stemmen, niet meer het samen nagaan wat de Bijbel leerde.

Ruimte
Juist in die tijd, in die situatie, dat willen we benadrukken, werden de bezwaren, de waarschuwingen, de zorgen en moeiten die geuit werden in de kerken voorzien van het etiket ‘dopers’. En wat daarmee werd bedoeld? Nee, het ging niet om het aanhangen van de geloofsdoop. Of over inwendige verlichting boven de openbaring van de Schrift.

We herinneren ons nog goed een uitvoerig gesprek met een (overigens zeer sympathieke) predikant die probeerde duidelijk te maken dat ons streven, ons terugroepen naar Gods Woord, zoals we dat als medewerker van het blad Reformanda en privé deden, echt dopers was. Onze fout was namelijk dat we te weinig ruimte gunden aan andere en nieuwe inzichten op allerlei kerkelijke terreinen. Te weinig zouden we daarin ook kerkleden en voorgangers met andere inzichten en meningen aanvaarden als trouwe broeders en zusters.. We zouden menen dat alleen onze uitleg en toepassing van de Bijbel juist was. We zouden ons daarmee onnodig isoleren. We zouden ook veel te weinig rekening houden met de gebrokenheid in deze wereld. En streven naar een zuivere, heilige gemeente zoals ook de wederdopers dat deden. Perfectionistisch. En daarin dingen vragen die uitgaan boven de Schrift.

Dopers
Te weinig ruimte, eigen mening, niet meegaan, onnodig isoleren, streven naar een heilige en zuivere gemeente volgens eigen inzichten, onschriftuurlijk perfectionisme  ……. Dat was dan dat doperse in onze kijk op het kerkelijk leven. In ons waarschuwen en bezwaar maken.
Door omstandigheden is toen dat gesprek nooit vervolgd. Aan een weging van argumenten, aan een samen de Bijbel en de belijdenis open doen, zijn we niet toegekomen. Maar deze predikant was niet de enige die meende het etiket ‘dopers’ te moeten  plakken op het verzet tegen de kerkelijke ontwikkelingen. Het werd zeer breed gedeeld.

(wordt vervolgd)

[i] Zie o.a. ‘Kerk blijven’, over de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) 1944-2003, T.L. Bruinius, Bijbelstudiebond, 2012; en ‘Terug naar het Woord’, over de Vrijmaking van 2003 en volgende jaren, T.L. Bruinius, Bijbelstudiebond, 2014