Fundamenten
We hebben gezien dat kerkelijke gemeenschap altijd moet zijn gemeenschap, dat is eenheid, in de Waarheid. Als dat er niet is ontbreekt het Bijbels fundament.
We hebben gezien dat, als er sprake is van een zusterkerkrelatie, de betrokken kerken zich ervan vergewissen dat de kerken de gereformeerde belijdenis van het Woord van God niet slechts officieel hebben aanvaard, maar ook metterdaad tot gelding doen komen in hun kerkelijke praktijk van leer, eredienst, kerkregering en tucht.
We hebben gezien dat, als er sprake mocht zijn van meer kerkverbanden in één land waarmee een relatie zou kunnen worden aangegaan, we niet mogen berusten in die situatie, naar de regel van GS Leeuwarden 1990.
Dat zijn de fundamenten voor internationale kerkelijke contacten.
Uitstapje LRC Abbotsford
In dit verband maken we eerst een ‘uitstapje’ naar de LRC te Abbotsford, Canada. Op de GS te Emmen, 2010, werd na uitvoerig onderzoek door deputaten en uitgebreide rapportage, vastgesteld en besloten:
“1.De Liberated Reformed Church at Abbotsford is trouw in leer, dienst en tucht aan onze God.
2. Het aangaan van een zusterkerk-relatie van de Canadian and American Reformed Churches (CANRC) met zowel de Orthodox Presbyterian Church (OPC) als de United Reformed Church (URC) heeft dwalingen (kerk, verbond, prediking) in de kerk gebracht, die de ambtsdragers niet hebben gezien of hebben willen zien.
3. De leden van de CANRC hebben volgens het kerkrecht hun bezwaren, appèls en revisieverzoeken op de wettige manier ingediend. De mogelijkheid om met bezwaren voort te gaan in de kerkelijke weg is hen ontnomen door een nieuw synodebesluit binnen de CanRC m.b.t. het indienen van bezwaarschriften aan de synode door kerkleden.
4. De Canadian and American Reformed Churches (CANRC) hebben, in het niet honoreren van de ingediende bezwaren, aangegeven de vrede in de kerk boven het recht van Christus te plaatsen.
5. Deze dwalingen raken het hart van het evangelie en het hele leven van de kerkgemeenschap.”
Vastgesteld werd dus, naar de regels van Leeuwarden, dat er met de LRC te Abbotsford een zusterkerkrelatie mogelijk was. En dat we tot het aangaan van die zusterkerkrelatie waren geroepen.
Op de GS te Dalfsen, 2024, werd echter op oneigenlijke gronden besloten de zusterkerkrelatie met LRC Abbotsford te verbreken. Wie de bespreking van die relatie op opeenvolgende synodes volgt kan niet anders dan concluderen dat die relatie werd verbroken ten gunste van de mogelijkheid van een zusterkerkrelatie met de CanRC (Canadian Reformed Churches). Van deze kerken moet gezegd worden dat ze niet meer voldoen aan de fundamenten zoals bovengenoemd.
We gaan dat hier nu niet verder uitwerken. Ds. De Marie heeft dat voldoende aangetoond in zijn artikelenseries op deze website ‘Waarheid en recht als grond voor eenheid’ en ‘De CanRC en 25 jaar pluriformiteit’. [i]
Opnieuw ICRC
Wat in die artikelen geschreven wordt over de situatie van de CanRC en de kerken in Canada en De Verenigde Staten waarmee de CanRC een kerkelijke relatie hebben, geldt ook aantoonbaar voor de ICRC.[ii] ICRC staat voor International Conference of Reformed Churches. Lid van de ICRC zijn o.a. de OPC (Orthodox Presbyterian Churches, Canada en VS) en PCEA (Australië). Ook de Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland zijn lid. In presbyteriaanse kerken zijn dwalingen zichtbaar: onschriftuurlijke leer over de kerk (pluriformiteit), open avondmaal, ontbreken van binding aan de belijdenis.
We wijzen hier ook op wat de GS te Mariënberg in 2005 uitsprak m.b.t. de PCEA (Presbyterian Churches of Eastern Australia).
Toch presenteert de ICRC zich als een conferentie die gestalte geeft aan kerkelijke eenheid. Op de website zijn de uitgangspunten van de ICRC als volgt omschreven:
Het ICRC is een conferentie van gereformeerde kerken over de hele wereld die eens in de vier jaar wordt gehouden.
Het doel van de conferentie is:
– het uitdrukken en bevorderen van de eenheid van geloof dat de lidkerken in Christus hebben;
– het bevorderen van de meest volledige kerkelijke gemeenschap onder de lidkerken;
– samenwerking tussen de lidkerken aanmoedigen bij de vervulling van de missionaire en andere opdrachten;
– het bestuderen van de gemeenschappelijke problemen en kwesties waarmee de lidkerken worden geconfronteerd en het nastreven van aanbevelingen met betrekking tot deze kwesties;
– om een gereformeerd getuigenis aan de wereld te geven.
Eenheid van geloof
De doelstelling is dus duidelijk: uitdrukken ….. van de eenheid van geloof, streven naar volledige kerkelijke gemeenschap, samenwerking in de zending, een gereformeerd getuigenis geven …..
Leden van de ICRC stellen zich achter deze doelstellingen.
In meerdere landen zijn meerdere kerkverbanden lid. In Canada en de VS 7, in Australië 2, In Zuid-Afrika 3, In India 3, in Schotland 2. Ooit spraken we af, op Schriftuurlijke gronden, dat we daarin niet mogen berusten. Toch geldt voor deze kerkverbanden dat nergens uit blijkt dat ze daadwerkelijk streven, volgens de Schrift, naar daadwerkelijke eenheid in de waarheid.
Ze suggereren met hun lidmaatschap van de ICRC eenheid in geloof. Een zekere erkenning van elkaar als kerken van Christus. Maar geen kerkelijke eenheid!
Er wordt wel eens gezegd: er is niets om je druk over te maken. De ICRC is geen kerkverband en geen internationale synode. Slechts een vierjaarlijkse conferentie waarbij tussen de conferenties hartelijke contacten worden onderhouden en op punten wordt samengewerkt. “Hoewel de ICRC wel te maken heeft met de erkenning van andere lidkerken, blijft staan dat de ICRC een conferentie is en geen kerkelijke vergadering met bindende besluitvorming.”[iii] Maar in de praktijk dus toch iets meer dan alleen iedere vier jaar een conferentie. Toch staan de doelstellingen recht overeind en de leden van de ICRC zijn alle mee verantwoordelijk voor die doelstellingen.
Vrouw in het ambt
Zien de lidkerken van de ICRC dan helemaal niet op elkaar toe? Jawel. Van de voormalige GKv is het lidmaatschap opgezegd. Maar slechts om één reden: omdat de GKv alle ambten hadden opengesteld voor vrouwen. Niet vanwege de afval van Gods Woord over de hele linie! Alleen vanwege dit ene punt.
Wordt dat het nieuwe criterium? Als je maar de NGB en/of de Westminster Confession als officiële belijdenis hebt en je bent tegen de vrouw in het ambt, dan is het goed? Dan is er eenheid in het geloof? Laten de kerkverbanden dan metterdaad de gereformeerde belijdenis tot gelding komen in hun kerkelijke praktijk van leer, eredienst, kerkregering en tucht?
Denominationalisme
De vraag stellen is hem beantwoorden.
We menen dat de ICRC een samenwerkingsverband is dat typerend is voor het denominationalisme. Een vorm van pluriformiteit, het gedachtegoed dat zegt dat er geen sprake is van één ware kerk maar dat in veel kerkgenootschappen de kerk zichtbaar is; de kerk is veelvormig. Binnen de gedachtewereld van het denominationalisme is samenwerken op grote schaal met andere kerkgenootschappen mogelijk. Over andere kerkgenootschappen wordt niet geoordeeld maar ze worden aanvaard. Vaak leidt dat tot een soort systeem van zusterkerken, naast elkaar en met elkaar levend in één land, één regio, met onderlinge kanselruil en aangaan aan elkaars avondmaalstafel, zonder de werkelijke eenheid te zoeken. Zoals zichtbaar in de ICRC. We hebben over het denominationalisme, het ontstaan en de kenmerken uitvoerig geschreven in eerdere artikelen op deze website (‘De Kerk-zaak van geloof, IV en V). [iv]
In de wereld van het denominationalisme heeft de belijdenis een andere betekenis. Het is een document waarmee de eigen identiteit wordt verwoord. Maar het heeft niet meer zo sterk de functie van ‘formulier van eenheid’. Het is veel minder bindend.
Bezinning
Toen in 2025 DGK en de GKN zich verenigden in één kerkverband kwam het lidmaatschap van de ICRC eigenlijk automatisch daarin mee, het maakte deel uit, om het zo maar eens te zeggen, van het totale pakket waarbij werd afgesproken elkaars kerkelijke relaties te erkennen.
Daarmee gaat dat alle gemeenten en alle kerkleden aan.
En verder? Is daarmee de kous af? Is er geen bezwaar meer mogelijk in de kerkelijke weg?
Op de gezamenlijke generale synode van Groningen/Kornhorn is o.a. een instructie opgesteld voor de nieuwe deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken). Een heel leerzame instructie. In de instructie is o.a. de volgende opdracht opgenomen:
“Artikel 10.
Deputaten zullen de kerken dienen met:
– Een bezinning op de verschillende praktijk van presbyteriaanse kerken in onze kerkelijke relaties, met name ten aanzien van confessioneel lidmaatschap en de avondmaalspraktijk.
– Een onderzoek met lidkerken van de ICRC naar wat verstaan wordt onder de doelstelling “to express and promote the unity of faith that the member churches have in Christ”[v] (ICRC Constitution, Purpose 1) in relatie tot de beoordeling van elkaar.
Op de komende synode moeten deputaten verslag uitbrengen van die bezinning. We zijn van overtuiging dat de Gereformeerde Kerken met het lidmaatschap van de ICRC een verkeerde en gevaarlijke weg gaan. En we spreken de hoop uit dat de resultaten van de bezinning door deputaten, als de Heere het geeft, leidt tot het kiezen van een andere, gereformeerde weg.
In een volgend artikel willen we nog ingaan op het nieuwe systeem van kerkelijke relaties: vriendschap, correspondentie en zusterkerkrelatie.
(wordt vervolgd)
[i] https://www.bouwen-en-bewaren.nl/2023/12/13/waarheid-en-recht-als-grond-voor-kerkelijke-eenheid-1-lrca/
en https://www.bouwen-en-bewaren.nl/2026/01/10/de-canrc-en-25-jaar-pluriformiteit-1/
[ii] NB: als op internet gezocht wordt met de zoekterm ICRC komt u in bijna alle gevallen terecht bij de website van het internationale Rode Kruis. De website van de ICRC die wij bedoelen is te vinden onder https:/icrconline.com.
[iii] Acta GS Groningen 2024, art. 15
Zie ook Acta GS Dalfsen, 2024, art. 7.01
[iv] https://www.bouwen-en-bewaren.nl/2023/04/22/de-kerk-zaak-van-geloof
[v] Vertaald: het uitdrukken en bevorderen van de eenheid van geloof dat de lidkerken in Christus hebben.