Isolement en antithese II
Groen van Prinsterer pleit in zijn tijd dus voor het zelfstandig als christen werkzaam zijn in politiek en maatschappij. Onder eigen “vlag” om het zo maar eens te zeggen. De vlag van Gods Woord, en Gods Woord alléén. Dat geeft duidelijkheid. Dat geeft een positie van waaruit je ook met anderen kunt spreken. Als je uitgaat van de dialoog, van het spreken vanuit de gedachte dat er geen algemene waarheid is, dat je maar een beetje mee moet doen, en wat toegeven, en al in je uitgangspunten compromissen zoekt, dan blijft je christelijke roeping verborgen. Als je weigert te getuigen, dan word je positie zwak. Dan heb je geen verweer tegen allerlei verkeerde ontwikkelingen.
Groen ontwikkelt een eigen motto, waarin heel zijn visie is samengevat: “in het isolement ligt onze kracht”. (In 1976 schreef prof. J. Kamphuis een prachtig boekje over deze zinspreuk, “Evangelisch isolement”; we hebben o.a. van dat boekje gebruik gemaakt).
Isolement ….. Daarin ligt onze kracht …… Over die levensspreuk van Groen is heel veel gezegd en geschreven. Vaak helaas volstrekt onbegrepen. Ook in onze eigen kerkelijke kring wel.
Geen kluizenaars
Het begrip isolement roept heel vaak gedachten op aan totale afzondering. Als je het isolement zóekt, dan wil je geen contact. Dan wil je geheel op jezelf staan. Dan ga je leven als kluizenaar: ik heb niemand nodig en wil voor niemand iets betekenen. Of je gaat een kloosterleven leiden waarbij je het heil verwacht van het volledig geïsoleerd zijn. Je trekt je terug. Je gaat buiten de wereld leven. Buiten de realiteit.
En als dat het beeld is bij dat begrip isolement, dan is ook de kritiek op de zinspreuk van Groen te begrijpen.
Maar dat beeld is niet juist.
Christenen die in het isolement hun kracht vinden, in de betekenis die Groen ons leerde, zijn juist geen kluizenaars. Integendeel. Ze treden naar buiten juist vanuit de kràcht van het isolement.
Beginselvastheid!
Groen zelf, en ook zijn “opvolger”, dr. Abraham Kuyper, hebben uitgelegd hoe we die spreuk moeten opvatten. Het woord “isolement” betekent letterlijk zoiets als “afgezonderdheid”. In Groens visie: afgezonderd optreden van de volgelingen van de revolutie. Door zelfstandig uit te gaan van het Evangelie. Groen gebruikt dan de term “beginselvastheid”.
Beginsel, dat is de basis waar je van uitgaat. Het fundament, de grondregel.
Die basis, die grondregel is Gods Woord. Als je daaraan vast houdt, als je daar volkomen aan vasthoudt, dan raak je inderdaad in zekere zin afgezonderd. Want dan ben je anders dan de massa om je heen. Dat betekent niet dat je je terugtrekt uit de wereld maar wel dat je een totaal ander geluid laat horen. Een totaal ander doel hebt met je leven. Totaal andere zaken waarop je vertrouwt.
Groen maakt duidelijk dat aan dat vasthouden van je beginsel, aan het fundament, nu de kracht ligt van het bijbels, als christen, werken in politiek en maatschappij.
Isolement is beginselvastheid. Dat is nooit loslaten van de basis, het Heilig Evangelie. Zelfstandigheid in het gelovig volgen van de Heere, tégen meegaandheid en loslating van het fundament.
En nu wordt de betekenis van Groens zinspreuk duidelijk. In het isolement ligt onze kracht, dat is: in volstrekt vasthouden aan Gods Woord ligt die kracht. In het niet meegaan met eigenwilligheid, met de hoofdstromen in het leven, met menselijke ideeën, niet meegaan met loslaten van het Verbond, daarin ligt ons bestaan. Daarin bevestigen we onze goddelijke roeping in dit leven.
Heel het leven
Die beginselvastheid heeft niet alleen betrekking op het politieke en maatschappelijke leven maar op héél ons leven. Ons leven is één. Heel ons leven, ook ons persoonlijk leven, ook ons kerkelijk leven, valt onder het gezag van Gods Woord. In het isolement ligt onze kracht op alle terreinen van het leven. Niets daarvan uitgezonderd. Gods Woord is daar duidelijk in. In het isolement ligt onze kracht. In de maatschappij. Maar net zo goed in de kerk.
Twee partijen
Groen maakt duidelijk dat er feitelijk maar twee partijen zijn in de geschiedenis van de mensheid, van de maatschappij. In de gang van Gods weg met de wereld en de kerk.
Het bestaan van die twee partijen is een feit. Een fundamenteel feit. Het is een waarheid. Geen denkbeeld. Geen door mensen ontwikkeld idee. Het is een vast historisch gegeven. Door de HEERE ingesteld.
Die twee partijen zien we in heel de geschiedenis. Van Nederland, van de wereld, van de kerk. Naar die twee partijen is alles te herleiden. En die twee partijen worden ons aangewezen al in Genesis 3.
(wordt vervolgd)